 | | Triển lãm "Giờ cao điểm" của nhóm "Vô cực". | “Sài Gòn Thành phố Mở” (Saigon Open City - SOC) là dự án nghệ thuật đương đại quy mô nhất Việt Nam đang được dàn dựng dưới sự chỉ đạo của hai đạo diễn nghệ thuật quốc tế Rirkrit Tiravanija và Gridthiya Gaweewong, cùng sự tham gia của nhiều nghệ sĩ nổi tiếng thế giới. “Sài Gòn Thành phố Mở” là một dấu ấn văn hóa và nghệ thuật quan trọng không những của Việt Nam, mà còn của khu vực. Với ba triển lãm chính mang tên “Giải phóng”, “Thống nhất” và “Tái thiết”, dự án đề cập đến những chuyển động nghệ thuật ở Việt Nam cũng như toàn cầu, trong bối cảnh lịch sử từ cuộc chiến tranh Việt Nam tới thời điểm hiện tại. Với mục đích tạo cơ hội để các nghệ sĩ và những người làm việc trong nghệ thuật thị giác xây dựng hạ tầng cơ sở, kết nối và gây tạo công chúng qua những triển lãm lớn, dự án “Sài Gòn Thành Phố Mở” là một nỗ lực đáng trân trọng trong việc mở rộng biên độ sống của nghệ thuật, đưa không gian bảo tàng và phòng tranh truyền thống ra gần hơn với cuộc sống và con người của Thành phố Hồ Chí Minh, tác động tới cuộc sống tinh thần và suy nghĩ của họ. Trong quá trình xây dựng và phát triển dự án, Sài gòn Open City tổ chức nhiều hội thảo, thuyết trình của các nghệ sĩ nước ngoài về nghệ thuật đương đại, ngoài ra còn có các buổi workshop, giao lưu giữa các nhóm nghệ sĩ 3 miền Huế, Sài Gòn, Hà Nội. Đặc biệt, trong năm 2006, SOC đã hỗ trợ cho các nhóm sinh viên mỹ thuật thực hiện hai cuộc triển lãm rất thành công: triển lãm của nhóm Arrow (sinh viên ĐH Mỹ Thuật Tp.HCM) và triển lãm “Giờ Cao Điểm” của nhóm Vô Cực (sinh viên ĐH Mỹ Thuật Huế). “Giải phóng”, triển lãm đầu tiên của dự án chính, sẽ mở cửa vào cuối năm 2006 với khoảng 40 nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế. Hai đạo diễn nghệ thuật của dự án Sài Gòn Thành Phố Mở đã thực hiện chuyến khảo sát chuẩn bị cho triển lãm này trong hai tháng, tại Tp.HCM, Huế và Hà Nội. Rirkrit Tiravanija và Gridthiya Jeab Gaweewong đã gặp gỡ và làm việc với các nghệ sĩ tham gia triển lãm “Giải phóng” và các phòng tranh, các bảo tàng nơi dự tính sẽ là các địa điểm trưng bày và các hoạt động vệ tinh. Một trong những điều hấp dẫn nhất của cuộc triển lãm sẽ là sự có mặt của nhiều nghệ sĩ quan trọng trong khu vực, cùng với một số tên tuổi lớn đã viết nên lịch sử nghệ thuật đương đại quốc tế như Chris Marker - nhiếp ảnh gia và nghệ sĩ đa phương tiện Pháp; Martha Rosler - nữ nghệ sĩ video, nhiếp ảnh và trình diễn có ảnh hưởng lớn trong ba thập kỷ qua; hay Yoko Ono - không những nổi tiếng vì các hoạt động âm nhạc và xã hội với John Lennon, mà còn vì những đóng góp quan trọng cho nghệ thuật khái niệm và trình diễn từ những năm 1960. Những nghệ sĩ này sẽ cung cấp một cái nhìn từ bên ngoài về cuộc chiến tranh và những ảnh hưởng không phai nhòa của nó tới thực tại phương Tây. “Giải phóng” sẽ được khai mạc cùng lúc tại nhiều địa điểm trong thành phố: Bào tàng Chứng tích Chiến tranh, Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ, Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, Bảo tàng Tôn Đức Thắng, và Xưởng sáng tác của Sài Gòn Thành phố Mở. Chương trình khai mạc phong phú sẽ kéo dài trong hai ngày, với các trình diễn, tọa đàm, party... Rirkrit Tiravanija - tới từ Thái Lan - là một trong những nghệ sĩ thị giác thành công nhất thế giới những năm gần đây, với các tác phẩm có mặt tại nhiều bảo tàng và triển lãm danh tiếng trên thế giới. Năm 2004, ông được nhận giải thưởng danh giá Hugo Boss. Hiện tại Tiravanija dạy ở trường đại học Columbia, New York. Đạo diễn nghệ thuật Gridthiya Gaweewong cũng đã nhận bằng thạc sĩ quản lý nghệ thuật từ Học viện Nghệ thuật Chicago , và đã xây dựng nhiều triển lãm quốc tế tại Berlin, Barcelona, Bruessel v.v… Trong mười năm vừa qua bà có nhiều đóng góp quan trọng cho sự phát triển của nghệ thuật đương đại Thái Lan và khu vực. Gaweewong cũng có nhiều kinh nghiệm và hiểu biết về nghệ thuật đương đại Việt Nam.
“Giải phóng” sẽ nhìn lại thời kỳ chiến tranh chống Mỹ qua con mắt của những nghệ sĩ lão thành, của thế hệ nghệ sĩ quân đội tham gia trực tiếp vào cuộc chiến, cũng như qua cách tiếp cận của các nghệ sĩ thế hệ trẻ làm việc với các chất liệu đương đại như sắp đặt và video. Đây là một cuộc gặp gỡ và đối thoại hiếm hoi giữa ba thế hệ nghệ sĩ tạo hình Việt Nam với các trải nghiệm xã hội và kinh nghiệm, quan điểm nghệ thuật khác nhau. “Giải phóng” sẽ không đưa ra những hình ảnh hoành tráng hay hào hùng của cuộc chiến tranh mà chỉ nhấn mạnh những khía cạnh đời thường, những ghi chép giản dị của các nghệ sĩ về cuộc sống thường nhật, về những phong cảnh họ đi qua, nắm bắt những phút giây tĩnh lặng trước hay sau những trận đánh. Bên cạnh đó là những hồi tưởng, những suy nghĩ của lớp nghệ sĩ trẻ về đề tài quá khứ và truyền thống, lỗi lầm và sự tha thứ. |